درمان در ايران باستان

<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

 

در ایران باستان چند گونه درمان به دست پزشکان انجام میگرفته است. این درمانها چند بخش بودند که مهمترین آنها روان درمانی، گیاه درمانی و کارد درمانی(یا جراحی) بوده است.

 

 

روان درمانی

 

تلقین که در راس درمانهای روانی بوده از خیلی قدیم در میان ایرانیان رایج بوده است، این تلقین بیشتر با دعا همراه بوده که آنرا منترا (Mantra) یا کلام خدایی میگفتند و در نسکهای دینی زرتشتیان آمده است که بزرگترین و ارجمندترین پزشکان آن پزشکانی هستند که با منترا  (کلام خدایی) به درمان بپردازند.

 

این روش درمان یعنی منترا اینگونه بود که کلمات و واژه هایی چند به دردمند تلقین می گردیده و به وسیله قدرت و قوتی که در گوینده بوده در بیشتر موارد بی اثر نبوده است.

 

در وندیداد در باب 22 بند 2، 3، 4، 5، 6 به درمان بیماریها با منترا اشاره شده است.

بیشتر کلام مانتر برای درمانهای روانی در پزشکی ایران باستان رایج بوده و پزشکانی که به چنین درمانی سرگرم بودند را منتروبئشه زو ( Mantru Baechazou) که همان منتر پزشک باشد، می نامیدند.

 

در میان زرتشتیان روش درمان به وسیله منترا بسیار رواج داشته، یکی از این روشها آن بوده که پس از شست و شوی بیمار مواد و گیاهان خوشبو را در آتش ریخته و منتر خوان با  روشی برگزیده مانتر را  برای بیمار می خوانده و بدین شکل در روان بیمار کارگر میافتاده و بیشتر بیمار پس از مانتر خشنودی خاطر و امیدی در خود احساس مینموده است.

 

 

 

گیاه درمانی

 

چنین برمیاید که یکی از درمانهای نخستین و خیلی پیشینه دار که بشر بر آن دست گذاشته، درمان با گیاهان باشد.

واژه  ارور وبئشه زو ( Orvaru Baechazou)  در نسکهای زرتشتی به چم گیاه درمانی آمده است.

 

در وندیداد آمده است (باب 20 بند 4، 5، 6، 8، 9) که اهورامزدا نباتات زیاد صدها و هزارها رویانده که آنها درمان بخش برای جان آدمی است و به آن درود فرستاده است که جهت رویارویی با درد و مرگ و سوختن و تب و سردرد و تب لرزه و .... باشد.

 

بند 8 باب 20 وندیداد چنین است:

« از زیاد شدن آنها ( یعنی گیاههای دارویی) ما بر دِو( Dev) پیروز میشویم، و زیاد شدن دِیو را جلو میگیریم، قوت آنها (یعنی گیاهان دارویی) برای مانند ما ای اهورامزدا زورآور است.»

 

این گفته اهمیت و جایگاه  گیاههای دارویی را بخوبی روشن می سازد.

 

 

در بند 6 از باب 20 وندیداد چنین آمده است:

«تمام گیاهای دارویی را ستایش می کنیم.... »

 

پس بدینگونه جایگاه  و ارج گیاهها و نباتات دارویی و سودمند در ایران باستان روشن میگردد.

 

گیاه درمانی بیشتر به سه گونه خوارکی یا بخوری ویا مالیدنی انجام می گرفته است.

 

فردوسی شاعر بلند پایه ایرانی درباره گیاه و درمان به وسیله آن شعرهای زیادی دارد، نمونه ای از آنها درباره کشته شدن سیاوش است :

 

بساعت گیاهی از  آن خون برست                 جز ایزد که داند که آن چون برست

گیـــا را دهــم مـن کنـونــت نشـان                  که خـوانی همـی خـون اسیـاوشـان

 

 

 

از گیاهان و نباتات و آنچه در پزشکی ایران باستان در نسکهای دینی و اشاره ها از آنها نام برده شده است: 

 

-          آب انار

-          آبنوس (Eben)

-          آویش ( یا آبشن یا صعتر یا سعتر  Marjolaine

-          ارزن

-          انقوزه  Aesa Fetifda

-          اورواسنا  Urvasna

-          اشترک

-          بادرنجبوبه – بادرنگبوبه  Melisse

-          بالنگ           Melon Medica, Citonier de Medie

-          تئوفراست Theofhrastos

-          برنج

-          بنفشه

-          بنگ – در اوستا بنگه  Bangha در اصطلاح گیاه شناسی Canabis Indica

-          بنه  Pistacia acuminata

-          تره ( گندنا Poireau)

-          خردل سیاه  Moutrade noire

-          روغن اقنطوس کرمان

/ 1 نظر / 15 بازدید
پگاه

همکار عزيز:اطلاعت مفيد و جامعی بود.ممنون.ولی سوالئ پيش مياد واون اينکه چرا با وجود اينکه هممون ايرانی هستيم و کم نيستند وبلاگ نويسهای پزشک ولی همچين مطالب مفيدی که جدا از بار علمی ارزش تاريخی هم داره رو کمتر مطالعه می کنند!اونم تو دنيايی که چيبنيها و هنديها با سنن کهنشون(سوا از دغدغه های سياسی روز)علمو و تاریخ و به طبع اون فرهنگشون رو جهانی می کنندموفق باشید