پزشکی در اوستا ( بخش نخست)

 

avesta.jpg

 

 

دانش و فرهنگ ایرانی مانند درخت تناوری در گوشه و کنار این جهان پهناور ریشه دوانده به

 

 جرات میتوان گفت کشور ایران در ارایه دادن فرهنگ و دانش به جهانیان از بقیه اقوام و ملتها

 

پیش قدمتر و نقش آفرینتر بود.و این میسر نبوده مگر به کوشش و تلاش نیاکان نیک اندیش مردم

 

ایرانزمین که در طی هزاران سال به مرور کامل و بالنده گردیده.

 

<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

 

یکی از این دانشها که ایرانزمین در آن نقش مهمی را ایفا کرده دانش پزشکی است در این

 

جستار اشاره ای کوتاه بر چگونگی این دانش از دیدگاه اوستا و ایران باستان می اندازیم. دانش

 

پزشکی در ایران پیش از دوره اوستایی و ظهور اشوزرتشت وجود داشته زمانی که زرتشت که

 

خود نیز یکی از پزشکان برجسته عهد باستان ایران می باشد پا به عرصه وجود می گذارد

 

قرنها یا هزاران سال بوده که این دانش در ایران زمین رواج داشته است. اوستا که مجموع

 

کاملی از تاریخ و فرهنگ ایرانیان پیش از ظهور زرتشت تا به دوره او می باشد اشاره های

 

بسیاری به دانش پزشکی و پزشکان ایرانی دارد. همچنین در دیگر کتابهای پهلوی و پارسی

 

بدان اشاره ها برمی خوریم٬ مانند شاهنامه٬ بندهش. 

 

 

در متون کهن آمده:

 

جمشید( چهارمین پادشاه پیشدادی) نخستین کسی بود که استحمام آب گرم و سرد را مرسوم کرد.

 

در دوره پادشاهی او هفتصد سال نه گیاهی خشکید و نه جانداری بیمار شد.

 

اشاره به این مدت طولانی بدین معنی می باشد که دانش پزشکی در دوران جمشید به آن درجه

 

رسیده بود که انسانها و حیوانات و گیاهان به مدت طولانی بدون بیماری و با آسایش زندگی می

 

کردند و کمتر کسی از بیماری و رنجوری از دنیا می رفت. نخست چند تن از پزشکان ایرانی را

 

که پیش از زرتشت بوده اند نام برده و سپس به گونه های مختلف پزشکی در اوستا می

 

پردازیم.

 

درباره ی نخستین پزشک آریایی در اوستا یسنا ۹ بند ۳ چنین آمده:

 

« زرتشت گفت نماز و درود بر تو هوم (Haoma )   گیاه مقدسی که در مراسم دینی و پزشکی

 

مورد بهره بوده) که ترا نخستین بار ای هوم در میان مردمان خاکی جهان آماده ساخت کدام

 

پاداش به او داده شد؟ چه نیک بختی به او رسید؟ »

 

 

بند ۴ یسنا ۹

 

« انگاه به من پاسخ گفت هوم پاک دور دارنده ی مرگ٬ ویونگهان مرا نخستین بار میان

 

مردمان خاکی جهان آماده ساخت. این پاداش به او داده شد که او را  پسری زاییده شد٬ آن

 

جمشید دارنده رمه خوب٬ کسی که در شهریاری خود جانور و مردم را نمردنی ساخت. »

 

 

پس از ویونگهان پدر جمشید پیشدادی و خود جمشید که یکی دیگر از پزشکان آریایی می باشد

 

به ترتیب در بندهای پسین همچنان پرسش خود را ادامه می دهد و هوم در پاسخ به او

 

(زرتشت) تا چهار پزشک را نام می برد که به ترتیب پس از ویونگهان -  دومین بار آبتین (پدر

 

فریدون پیشدادی) -  سومین بار اترت پدر اورواخشه و گرشاسب و چهارمین بار پورشسپ پدر

 

پیامبر ایرانی اشوزرتشت می باشد.

 

 

 135288.jpg

 

در اوستا از پزشکان دیگری نام برده شده که میتوان از آنها جاماسپ وسئنا که بعدها سیمرغ نام

 

گرفت نام برد.  راجع به سینا که لقبی نیز برای ابوعلی سینا پزشک نامور ایرانی شد در بخش

 

کارد پزشکی شرح داده میشود. از اوستا که بگذریم در دوره های پس از زرتشت این دانش

 

همچنان نزد ایرانیان رو به رشد و نمو نمود. عمده کار پزشکی و دانش پزشکی نزد موبدان و

 

مغان ایرانی بود. بهترین آموزگاران دانش پزشکی و ستاره شناسی مغان ایران بوده اند و این

 

علوم پشت به پشت از آنها به شاگردانشان انتقال پیدا می کرده. متاسفانه در یورش بی رحمانه

 

 

مقدونیان(اسکندر)٬ اعراب٬ ‌تاتارها و افغانها بسیاری از نوشته ها و کتابهای ارزشمند

 

دانشمندان ایرانی را از بین رفته و کتابهای پزشکی نیز از این قانون مستثنی نبوده است. از

 

پزشکان نامور ایران نیز در دوره های بعد می توان از مانی؛ روزبه و بزرگمهر نام برد. در

 

دوره هخامنشی نیز پزشکان بی شماری بوده اند که دانشمندان یونانی و دیگر ملل از آنان بهره

 

برده اند. عمده دانش پزشکی آن دوره و حتی دوره ماد و دوره های پسین بر دانش اوستایی

 

استوار بوده. دوره ساسانیان نیز دانشمندان دیگر کشورها در دانشگاه گندی شاپور برای

 

فراگیری دانشهای گوناگون از جمله پزشکی مشغول درس خواندن بوده اند٬ مانند دیوژن.

 

zartosht.jpgimage002.jpg

 

 

دانش پزشکی در ایران پس از حمله و یورش اعراب چند قرنی رو به کاهش و افتادگی گذاشت

 

لیکن با کوشش بزرگمردان و دانشمندان و با عنایت اورمزد این دانش مانند گذشته و بهتر از آن

 

رو به بالندگی گذاشت. به طوریکه دانشمندان بی شماری از دوره ی اسلامی به بعد از یاران به

 

دانش جهان کمک شایانی کردند و کمتر کسی مانند آنها را میتوان یافت٬ بزرگانی چون ابن سینا؛

 

محمد زکریا رازی؛ فارابی؛ خیام که نامشان همواره در تاریخ پزشکی جهان می درخشد و موجب

 

افتخار و سربلندی مردم ایرانزمین در تمام دوره ها می باشند.

 

 

/ 3 نظر / 10 بازدید
گرگ بيابون

سلام دوست عزيز مطالب جالبي رو انتخاب کردي موفق باشي

Arvan

Hoom zaheran hamun epherdra hast, va in giah baraie chi moghaddas bude ? baraie ink ba aryaii ha khasiate jangavari bishtar midade . vaghean aryaii ha gheir az lashgar keshi honare dige ham dashtan??!! Mer c az matlabe bahalet.

سيگورد

سلام وبلاگ جالبی داری موفق باشی